close

Nowy raport RW-11 ułatwia zarządzanie stadem

Tekst: prof. Zygmunt m. Kowalski, Uniwersytet Rolniczy w Krakowie

Kontrola poprawności żywienia i szybka reakcja na pojawiające się ewentualne błędy żywieniowe poprawiają rentowność produkcji mleka. Temu służy korzystanie z raportu RW-11, a zwłaszcza jego unowocześniona wersja ŻYWIENIE.

Od kilku miesięcy hodowcy krów mlecznych, których stada objęte są oceną wartości użytkowej bydła prowadzoną przez Polską Federację Hodowców Bydła i Producentów Mleka, oprócz tradycyjnych raportów wynikowych, tj. RW-1 i RW-2, mają również do dyspozycji nowy raport dotyczący żywienia krów, czyli RW-11 ŻYWIENIE. Do stycznia 2017 roku RW-11 dostarczany był promocyjnie w ramach standardowej opłaty za ocenę. Obecnie dostęp do niego odbywa się przez korzystanie z adresu „Hodowca online”. Można otrzymywać go również na podstawie zamówienia złożonego do PFHBiPM, i wtedy dostarczany jest w pliku PDF, w pakiecie z RW-1 i RW-2. RW-11 to kolejna, ciekawa propozycja PFHBiPM. Stworzenie nowego raportu to efekt pracy Kolegów z tzw. Grupy Żywieniowej PFHBiPM, którym należy podziękować za świetną propozycję.

Co nowego?
Nowy RW-11 różni się od poprzedniego nie tylko atrakcyjniejszą formą, ale przede wszystkim treścią. Korzystanie z nowego RW-11 pozwala hodowcy, doradcy żywieniowemu oraz lekarzowi weterynarii na jeszcze lepszą ocenę żywienia stada niż na podstawie „starego” RW-11. Umożliwia lepsze zarządzanie stadem. Potrzebny jest czas, aby nauczyć się korzystania z nowej propozycji PFHBiPM. Mam nadzieję, że zwrócenie w niniejszym artykule uwagi na najważniejsze elementy nowego raportu RW-11 będzie cenną wskazówką do korzystania z niego. Do nauczenia się nie tylko, jak czytać zebrane dane, ale także jak je rozumieć. Raport RW-11 umożliwia ocenę żywienia krów na podstawie wydajności i składu chemicznego mleka. Są w nim informacje z ostatniego doju próbnego, a także informacje statystyczne z poprzednich dojów, analizujące okres ostatnich 12 miesięcy od ostatniego udoju kontrolnego. Nowy RW-11 jest 4-stronicowy (stary RW-11 składał się z 2 stron) i zawiera znacznie więcej informacji, podanych w bardziej przystępnej szacie graficznej. Dane dotyczące żywienia krów zestawione są w formie kolorowych wykresów i tabel, co ułatwia ich zrozumienie.

Zawartość mocznika w mleku
Na stronie 1. RW-11 znajduje się wykres przedstawiający zawartości mocznika w mleku w okresie ostatnich 12 miesięcy (rycina 1.), co warte podkreślenia, osobno dla pierwiastek i wieloródek. Takich informacji nie było w poprzednim RW-11. Za wartości prawidłowe przyjęto te, które mieszczą się w zakresie od 180 do 280 mg mocznika na 1 litr mleka. Gdy wartości te są niższe od 180 mg/litr, dawka pokarmowa powinna być uzupełniona paszami zawierającymi białko o wysokiej podatności na rozkład w żwaczu (mocznik, poekstrakcyjna śruta rzepakowa). Z kolei gdy przekraczają wartość 280 mg na 1 litr, to w dawce należałoby zmniejszyć udział pasz zawierających białko ulegające szybkiemu rozkładowi w żwaczu. Warto również rozważyć zwiększenie udziału w dawce pasz dostarczających energię dla bakterii w żwaczu (śruta pszenna, jęczmienna, pszenżytnia).

Obecność tego wykresu pozwala na ocenę tendencji w zawartości mocznika w mleku w poszczególnych miesiącach, czego nie było w starej propozycji. W swojej praktyce doradczej staram się nie zmieniać dawek pokarmowych (udziału białka, rodzaju białka) tylko na podstawie RW z jednego próbnego doju. Zwykle oglądam RW z trzech ostatnich miesięcy. Ten wykres dostarcza mi takich właśnie informacji „na gotowo”.

Dane zestawione na omawianym wykresie należy analizować z danymi zestawionymi na stronie 2. (rycina 2.), które dotyczą oceny białkowo-energetycznej w żwaczu. Szkoda, że te wykresy nie znajdują się na jednej stronie. Na wykresie (rycina 2.) przedstawiono średnie zawartości mocznika oraz białka w mleku, osobno u pierwiastek i wieloródek, z podziałem na inne niż dotychczas grupy laktacyjne, tj. do 30. dnia laktacji, od 31. do 60., od 61. do 200. oraz powyżej 200. dnia laktacji. Bardzo podoba mi się taki podział, bo w wielu gospodarstwach utrzymuje się tzw. grupy startowe, w których przebywają krowy będące w 1. miesiącu laktacji. Im bardziej szczegółowa jest analiza żywienia krów w pierwszych dwóch miesiącach laktacji, tym lepiej. Na wykresach zaznaczono prostokątami wartości, w których powinny znajdować się średnie wartości dla poszczególnych grup laktacyjnych. Warto zauważyć, że te zalecane wartości różnią się, w zależności od grupy laktacyjnej (od fazy laktacji). To bardzo dobra propozycja, bo prawidłowe zawartości mocznika w mleku różnią się w zależności od okresu laktacji. Krowom w końcu laktacji nie potrzeba dużo białka w dawce, stąd zakres zawartości mocznika w mleku jest niższy niż dla krów w grupie 31–60 dni. Miejsce, w którym znajduje się „znaczek” na wykresie, wskazuje, czy mamy do czynienia z niedoborem białka i niedoborem energii, nadmiarem białka i nadmiarem energii w dawce itd. Bardzo dobrym pomysłem jest zamieszczenie w nawiasach informacji, ilu zwierząt dotyczyła ocena. Sądzę, że podanie na wykresie, iż 1. grupa laktacyjna dotyczy okresu od 1. do 30. dnia laktacji jest tylko pomyłką drukarską, bo przecież skład chemiczny mleka oznaczany jest w ocenie dopiero od 6. dnia laktacji.

Wydajność mleka – krzywe laktacji
Bardzo się cieszę, że w nowym raporcie RW-11 znajduje się wykres przedstawiający wydajność mleka krów, w zależności od miesiąca laktacji. Co więcej, przedstawia on osobne krzywe laktacji dla pierwiastek i wieloródek (rycina 3.). Prezentowane dane dotyczą średnich z trzech ostatnich miesięcy. Takiego jasnego obrazu „krzywych laktacji” w stadzie brakowało w poprzednim RW-11. Dzięki temu wykresowi widać, czy krowy „wchodzą” w mleko w początkowym okresie laktacji. Zdarza się, że „krzywe laktacji” przybierają klasyczny kształt u wieloródek, a u pierwiastek brakuje w nich typowego „szczytu” w drugim miesiącu (płaski przebieg wykresu). Powodów takiej sytuacji może być wiele, np. dominacja starszych krów nad pierwiastkami, w przeładowanym kojcu. Warto sprawdzać, czy takiej tendencji nie ma w ocenianym stadzie. Należy sprawdzić, jak „oddalone” od siebie są obydwa wykresy. Gdy krowy doją dobrze, a pierwiastki słabo (wykresy oddalone od siebie), warto sprawdzić dobrostan w stadzie. Analizę tego wykresu można połączyć z analizą wykresu wydajności mleka w RW-1 (zmiany w średniej wydajności mleka kg/d wszystkich krów ocenianych w kolejnym doju kontrolnym). Warto zauważyć, że wydajność mleka po szczycie laktacji spada nieco wolniej u pierwiastek niż u wieloródek. Teoretycznie spadek ten powinien wynosić 6% na miesiąc u pierwiastek i 9% na miesiąc u wieloródek. Każdy kształt krzywych laktacji odbiegający od wzorca podanego na rycinie 3. powinien być przedmiotem analizy.

W następnym wydaniu „Hodowli i Chowu Bydła” omówię m.in. kwestię analizy stosunku zawartości tłuszczu do białka w raporcie RW-11 ŻYWIENIE oraz występowania ketoz.

 

Story Page