Tour de Pologne z indeksem PF. Udoskonalona formuła przypadła do gustu

„Na co się przydaje wiedza, jeśli nie służy człowiekowi?” – pisał Raoul Follereau, francuski podróżnik, pisarz i poeta. Kierując się tą myślą, PFHBiPM zorganizowała cykl warsztatów poświęconych nowej formule indeksu PF. Jak została ona przyjęta przez hodowców?

Bożena Gubała

• Od decyzji poprzez wykonanie. Eksperci Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka objechali cały kraj, docierając z wiedzą do hodowców bydła i  producentów mleka.

• Podczas spotkań prezentowali nową formułę indeksu PF. Została opracowana zgodnie z oczekiwaniami hodowców w efekcie świadomej decyzji podjętej w 2023 r. Hodowcy brali udział w warsztatach szkoleniowych. Uczyli się i dopytywali.

• Nowa, udoskonalona formuła indeksu PF stanowi zrównoważone narzędzie łączące selekcję na cechy produkcyjne, funkcjonalne i pokrojowe. Nowa formuła odzwierciedla dążenie hodowców do posiadania zwierząt odpornych i bezproblemowych w obsłudze przy zachowaniu efektywności produkcji, z uwzględnieniem wydajności suchej masy.

Jednym z elementów wdrożenia nowego narzędzia były szkolenia prowadzone przez Polską Federację Hodowców Bydła i Producentów Mleka, w których uczestniczyli hodowcy oraz pracownicy branży inseminacyjnej. Spotkania odbywały się od 10 lutego do 24 marca br. w całym kraju (w obrębie wszystkich województw) i cieszyły się dużym zainteresowaniem.

Duże zainteresowanie hodowców

Łącznie wzięło w nich udział ok. 600 osób, w tym głównie hodowców. Program szkoleń obejmował m.in.:

• zmodernizowaną formułę indeksu PF;
• nowe podindeksy oraz znaczenie poszczególnych cech;
• cechy dodane do indeksu i ich rolę w selekcji;
• prezentację i interpretację wyników według nowego PF;
• ćwiczenia praktyczne z wynikami wartości hodowlanej;
• wybrane zagadnienia pracy hodowlanej w stadzie w kontekście wdrażanych zmian.

Celem spotkań było przedstawienie aktualizacji indeksu i przygotowanie uczestników do pracy z nowym narzędziem, tak aby po opublikowaniu wartości w nowym sezonie swobodnie mogli je interpretować i stosować w praktyce.

Zrób to sam, czyli ćwiczenia praktyczne

Uczestnicy mogli w pełni wykorzystać czas spędzony na szkoleniu. Prezentacja tematyczna dostarczyła szerokiej wiedzy w zakresie modyfikacji indeksu zgodnej z ustalonym kierunkiem doskonalenia. Kursanci, mając dostęp do materiałów szkoleniowych, mogli obliczyć samodzielnie wartość indeksu PF, zalogować się na stronie cgen.pl i sprawdzić testowe wyniki swoich samic. Ciekawe były też zajęcia z porównywaniem poszczególnych zwierząt pod kątem indeksu i podindeksów w odniesieniu do pięciokolorowych skal populacji krów i stad na dostarczonym, przykładowym raporcie. 

Na koniec zajęć praktycznych hodowcy mogli samodzielnie podjąć decyzje selekcyjne dotyczące szkoleniowych samic, uzasadnić swój wybór i zastosować odpowiednią strategię krycia. To przyczyniło się do lepszego zrozumienia tematu i zapamiętania istotnych informacji. 

Obrazowa i precyzyjna formuła

Na koniec każdego spotkania był czas na zadawanie pytań i dyskusję. Hodowcy najczęściej pytali o definicje nowych cech włączonych do podindeksów, ale też o to, jak zmiana w indeksie wpłynie na rankingi oraz jaka jest baza genetyczna. Zgłoszono również potrzebę udoskonalenia przeglądania wyników online oraz raportów z wynikami oceny wartości hodowlanych. Te cenne spostrzeżenia zapewnią podwaliny dla nowych rozwiązań, które będą dostosowane do potrzeb hodowców. Co warte podkreślenia, uczestnicy zwracali uwagę na precyzję i kompleksowość podejścia do opracowania nowego kierunku selekcji.

– Formę szkolenia oceniam bardzo dobrze. Wprowadzenie teoretyczne pozwoliło zrozumieć zmiany, jakie nastąpiły w indeksie, oraz wykonać ćwiczenia praktyczne, które każdy hodowca otrzymał w materiałach szkoleniowych. Te wszystkie informacje, a więc, gdzie można znaleźć wyniki, jak je interpretować oraz jak łączyć narzędzia selekcyjne, aby przyspieszyć postęp hodowlany, stanowią cenną wiedzą wspierającą naszą codzienną pracę hodowlaną w stadzie – mówił Kuba Kacprzyk, hodowca z miejscowości Kosewo (woj. mazowieckie).

Uczestnik warsztatów bardzo dobrze ocenił też samą zmianę w zakresie indeksu PF. Jego zdaniem nowa formuła jest bardziej obrazowa i precyzyjnie skonstruowana. Szczególnie podoba mu się budowa poszczególnych podindeksów oraz uwzględnienie w nich nowych cech.

– Istotne jest również to, że będziemy widzieć dokładność indeksu. To pomoże ocenić wiarygodność wyników zwierząt. Dzięki czterocyfrowej prezentacji wartości indeksu łatwiej będzie porównywać zwierzęta między sobą, bo zmniejszy się liczba osobników o takich samych wynikach. W efekcie łatwiej będzie wskazać, który buhaj czy samica są lepsze – zwracał uwagę Kacprzyk.

Jak jest i jak będzie?

Na obecną formułę indeksu PF składa się 5 grup cech odpowiednio skomponowanych w podindeksach:

• Poidindeks Produkcyjny – 30%;
• Podindeks Zdrowia – 25%;
• Podindeks Płodności – 20%;
• Podindeks Wymienia i Nóg – 15%;
• Podindeks Funkcjonalności – 10%.

Indeks Produkcja i Funkcjonalność w nowej odsłonie łączy prostotę stosowania (dzięki kompleksowemu wyrażeniu wartości hodowlanej) z możliwością oceny poszczególnych obszarów (dzięki odpowiednio skonstruowanym podindeksom).

Udoskonalona formuła indeksu PF opiera się na pięciu podindeksach stanowiących główne obszary doskonalenia:

• Podindeks Produkcyjny (udział 30%): kładzie nacisk na wydajność oraz skład mleka, ze szczególnym uwzględnieniem zawartości suchej masy (białka i tłuszczu).
• Podindeks Zdrowia (udział 25%): obejmuje długowieczność i odporność na kluczowe choroby infekcyjne, czyli mastitis (wyrażone m.in. przez liczbę komórek somatycznych – LKS) oraz dermatitis digitalis (zdrowie racic).
• Podindeks Płodności (udział 20%): skupiony bezpośrednio na skuteczności w rozrodzie, co jest jednym z najważniejszych czynników limitujących rentowność.
• Podindeks Wymienia i Nóg (udział 15%): zgodnie z wolą hodowców wyodrębniono tu kluczowe cechy budowy wymienia oraz nóg i racic.
• Podindeks Funkcjonalności (udział 10%): Grupuje cechy ułatwiające codzienną pracę, takie jak łatwe porody, szybkość doju (zdolność udojowa), przeżywalność cieląt oraz pozostałe cechy pokrojowe (rama ciała i siła mleczności).