W maju odchwaszczamy kukurydzę

Tekst: Adam Paradowski, IOR w Poznaniu; zdjęcie: Pixabay

Program odchwaszczania kukurydzy, pod względem celu jej uprawy, można uważać za uniwersalny. Kukurydzę uprawianą zarówno na ziarno, jak i na zielonkę zabezpiecza się takimi samymi herbicydami. Obowiązkiem plantatora jest jedynie terminowe zastosowanie odpowiednio dobranych środków chwastobójczych.

Istnieją dwa podstawowe terminy stosowania: bezpośrednio po siewie oraz nalistnie od fazy 1. do 9. liścia kukurydzy. Równocześnie istnieją dwie grupy zwolenników poszczególnych terminów. Zwolennicy zabiegów przedwschodowych uważają, że zdecydowanie lepszym rozwiązaniem jest pozbawienie kukurydzy konkurencji chwastów już w momencie wschodów. Wykonują zabiegi z zasobem wiedzy pozwalającej na wybór herbicydu dostosowanego do przewidywanego zachwaszczenia lub stosują uniwersalne, najdroższe herbicydy, o szerokim spektrum zwalczanych chwastów, eliminując w ten sposób wszelkie pomyłki związane z nieodpowiednim doborem.

Część rolników woli poczekać do wschodów chwastów, rozpoznać je i z pełnym przekonaniem dokonać wyboru w szerokim asortymencie herbicydów zalecanych powschodowo. Wszystkie plany może pokrzyżować pogoda. W przypadku suszy konieczna jest zmiana decyzji i wykonanie zabiegów nalistnych. Te z kolei mogą być przesunięte w terminie z powodu ochłodzenia i opadów.

Nieliczne przedwschodowe
Mimo dużego zainteresowania wykonywaniem zabiegów przedwschodowych, program oferuje stosunkowo mało wariantów ich wykonania. Można je zdefiniować w kilku punktach:
• Preparaty oparte na linuronie (np. Afalon Dyspersyjny 450 SC – 1,0–1,5 l/ha) zalecane do niszczenia jedynie chwastów dwuliściennych. Substancja czynna wycofywana i jej remanenty należy jak najszybciej wykorzystać.
• Również do zwalczania tylko chwastów dwuliściennych zalecany jest Boreal 58 WG (0,75 kg/ha), zawierający izoksaflutol i flufenacet. Izoksaflutol łącznie z tienkarbazonem metylu to Adengo 315 SC – środek o bardzo szerokim spektrum działania, zalecany także do niszczenia chwastów prosowatych. Może być stosowany zarówno przed- jak i powschodowo (0,33–0,44 l/ha).
• S-metolachlor, stosowany pojedynczo w formie preparatu Dual Gold 960 EC, polecany jest do niszczenia głównie chwastów prosowatych. Zalecany (1,5 l/ha) przed siewem kukurydzy (+ wymieszanie z glebą), a także przed i po siewie. Również w mieszaninie z mezotrionem (Camix 560 SE) jest zalecany doglebowo i nalistnie (2,0-2,5 l/ha). Dalsze rozszerzenie tego preparatu o terbutylazynę stanowi Lumax 537,5 SE. Uważany jest za jeden ze środków o najszerszym zakresie zwalczanych gatunków chwastów. Zalecany w obu terminach, w dawce 3,5–4,0 l/ha
• W warunkach silnie uwilgotnionej gleby bardzo dobrze działają preparaty zawierające pendimetalinę (np. Stomp). Gleba również musi być wilgotna podczas zabiegów nalistnych. Niszczy wiele gatunków dwuliściennych (w tym przytulię, niewymienianą we wszystkich etykietach) oraz wszystkie prosowate. Zalecana jest w ilości 1200–1650 g s.cz/ha. W mieszaninach fabrycznych jest składnikiem preparatów Spektrum Plus i Wing 462,5 EC (+ dimetenamid) zalecanych jedynie doglebowo.
• Petoksamid i terbutyloazyna są zalecane pojedynczo i w mieszaninie. Terbutyloazyna jest składnikiem preparatu Click 500 SC
(1,5 l/ha), służącym jedynie do niszczenia gatunków dwuliściennych. Preparaty zawierające petoksamid, np. Successor 600 EC, (2,0 l/ha) dodatkowo niszczą gatunki prosowate. Fabryczna mieszanina tych substancji czynnych to Successor T 550 SE (4,0 l/ha). Wszystkie są zalecane doglebowo i nalistnie.

Przed i po
Na przełomie terminów można stosować preparaty zawierające sam glifosat. Z prawie stu rodzajów (identyczne działanie) oficjalnie w kukurydzy jest zarejestrowanych kilka (Dominator, Glyfocyd, Glyfos Rofosat i Roundup). Preparaty oparte na glifosacie muszą być stosowane przed wschodami kukurydzy i po wschodach chwastów, jednak nieprzekraczających fazy 2, maksymalnie 4 liści właściwych. Szczególną uwagę należy zwrócić na zabiegi wykonywane podczas nawet lekkiego przesuszenia gleby. Przez szczeliny w glebie na wybijające się pędy może dostać się ciecz robocza z glifosatem. To może spowodować znaczne wypady na plantacji, ponieważ nawet minimalny kontakt wschodzącej rośliny kukurydzy z glifosatem może się przyczynić do jej całkowitego zniszczenia.

Po wschodach
Powschodowe zwalczanie chwastów w kukurydzy to jeden z najbardziej obszernych programów odchwaszczania. Blisko 130 wariantów zamieszczono w tabeli. Jak już wspomniano, zabiegi nalistne można wykonać bardzo wcześnie (1 liść) i stosunkowo późno (9 liści). Bardziej korzystne jest stosowanie zabiegów wczesnych, szybciej eliminujących konkurencję. Zabiegi późne na ogół wykonuje się po nie w pełni skutecznych zabiegach doglebowych lub wczesnopowschodowych oraz np. w sytuacji późnych wschodów chwastów ciepłolubnych (szarłat, psianka, żółtlica, prosowate). Jeżeli zabieg powschodowy jest drugim zabiegiem w sezonie, należy go uznać za korekcyjny i można wykonać najniższymi zalecanymi dawkami. Tak szeroki program powschodowego zwalczania chwastów posiada szereg specyficznych zaleceń, o których warto mieć nieco informacji:
• Tylko za pośrednictwem zabiegów nalistnych można wyeliminować z plantacji kukurydzy perz właściwy. Do tego celu służą niektóre związki sulfonylomocznikowe. Pierwszą w tym celu zarejestrowaną substancją czynną był rimsulfuron (np. Titus 25 WG). Kolejną możliwością było stosowanie fabrycznej mieszaniny foramsulfuronu i jodosulfuronu (np. Maister). Najpóźniej zarejestrowaną i aktualnie najbardziej popularną substancją czynną jest nikosulfuron, zalecany w ponad 60 kombinacjach, z czego około 50 preparatów to produkty oparte na samym nikosulfuronie. Przy tak znacznej liczbie rejestracji takich samych lub prawie takich samych preparatów można się dopatrzyć wielu różnic w podstawowych zaleceniach, dawkach i terminach. Sumując informacje, warto zapamiętać, że nikosulfuron jest zalecany w fazie od 2 do 9 liści kukurydzy. W celu zwalczania perzu powinien być stosowany w najwyższych zalecanych dawkach, czyli 60 g s.cz./ha (chociaż to nie zawsze wynika z zaleceń – patrz tabela).
• W celu odchwaszczania kukurydzy po kilku latach przerwy ponownie zarejestrowano fluroksypyr (Starane 333 EC). Jest to preparat z tak zwanej grupy regulatorów wzrostu (syntetycznych auksyn). Zarówno ten herbicyd, jak i preparaty zawierające samą dikambę czy 2,4-D są zalecane nawet do 6. liścia kukurydzy. Regulatory wzrostu w tym okresie bardzo aktywnie wpływają na rozwój organów generatywnych (np. kwiaty żeńskie). Kukurydza na ogół rozwija je w fazie od 5. liścia, stąd lepiej unikać zabiegów tymi związkami w późniejszym okresie, ponieważ ostatecznie może to mieć wpływ na nieprawidłowy rozwój kolb.
• W celu zwiększenia zakresu zwalczanych chwastów należy stosować zalecane mieszaniny oraz wykorzystywać możliwość łącznego stosowania z adiuwantami. Adiuwanty należy wykorzystywać zwłaszcza wtedy, gdy chwasty osiągnęły zaawansowane fazy wzrostu już o mniejszej wrażliwości i/lub, gdy na plantacji znajduje się stosunkowo dużo gatunków średnio wrażliwych na stosowane preparaty.

Wśród praktycznych rad można zalecić odchwaszczanie w miarę wcześnie. Ogranicza to czas konkurencji kukurydzy z chwastami. Istotna jest nie tylko faza kukurydzy, ale również chwastów. Opryski wykonywane zgodnie z zaleceniami w terminach przystosowanych do największej wrażliwości chwastów. Wykonane ich później może spowodować brak pełnej skuteczności, bądź konieczność stosowania wyższej zalecanej dawki, co nie jest uzasadnione ani z punktu widzenia ekologicznego, ani ekonomicznego.

Zabiegi powschodowego ograniczania zachwaszczenia w kukurydzy