Warto wiedzieć, by kupować

Żądajmy świadectw rodowodowych. Są potrzebne nie tylko do realizacji celów hodowlanych. Były niezbędne, żeby uzyskać dotację do zakupu jałówek – o czym przekonali się hodowcy.

Tekst: Olga Orłowska, Dział Hodowli PFHBiPM

Hodowca, doskonaląc swoje stado, nie zawsze może opierać się na własnym materiale hodowlanym i często zmuszony jest do zakupu zwierząt. Działanie to, ze względu na duży jednostkowy koszt, nie powinno być spontaniczne, lecz przemyślane i ukierunkowane na pozyskanie tylko takiego materiału hodowlanego, który spełni określone oczekiwania. Aby mieć pewność, że tak będzie, wystarczy zażądać od sprzedającego świadectwa rodowodowego, które zawiera komplet informacji o zwierzęciu, na podstawie których można z dużym prawdopodobieństwem przewidzieć, czy transakcja przyniesie spodziewany efekt.

Chociaż ustawa o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich nakłada obowiązek zaopatrywania bydła hodowlanego wprowadzanego do obrotu (sprzedawanego) w świadectwo potwierdzające pochodzenie, nadal wielu hodowców nie słyszało o takim dokumencie lub nie do końca wie, jak jest ważny i użyteczny. Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka, jako podmiot odpowiedzialny za prowadzenie ksiąg hodowlanych bydła ras mlecznych, jest upoważniona do wydawania właśnie takich świadectw. Dla zwierząt hodowlanych czystorasowych wydawane są świadectwa rodowodowe zgodnie z Decyzją Komisji 2005/379/WE z dnia 17 maja 2005 r. w sprawie świadectw rodowodowych i danych szczegółowych dotyczących zwierząt hodowlanych czystorasowych z gatunku bydła oraz ich nasienia, komórek jajowych i zarodków, a dla pozostałych zwierząt pochodzących z obór objętych oceną użytkowości wystawiane są świadectwa potwierdzające pochodzenie. Świadectwa wydawane są zarówno dla samców, jak i samic na wniosek hodowcy/posiadacza zwierzęcia przez pracowników Działu Hodowli PFHBiPM w 11 biurach regionalnych. Hodowcy często mylnie uważają, że karta jałówki-krowy jest dokumentem tożsamym ze świadectwem, a to nie jest prawda. Karta J-K wystawiana jest jednorazowo po urodzeniu się cielęcia i prezentowany jest na niej tylko skrócony rodowód, nie zawsze zawiera wpisy do ksiąg, wyniki oceny typu i budowy, nie ma również oszacowanych wartości hodowlanych. Nie są to więc informacje ani pełne, ani aktualne. W dobie nowoczesnych systemów udojowych i zarządzania stadem coraz więcej hodowców rezygnuje z kart jałówek-krowy, ponieważ takie uproszczone/skrócone informacje mają w swojej lokalnej bazie danych. Ważne jest, aby w chwili sprzedaży sztuki hodowlanej świadectwo było aktualne, żeby kupujący mógł skorzystać z bieżących informacji o przodkach i samym zwierzęciu, będącym przedmiotem zainteresowania.

Zatem warto wiedzieć, co zawiera świadectwo rodowodowe lub potwierdzające pochodzenie:
• rodowód, często sięgający trzeciego pokolenia;
• informacje o wpisie do ksiąg;
• daty wycieleń i aktualne wydajności laktacyjne, co zazwyczaj analizują wnikliwie kupujący;
• dołączony rodowód buhaja rozpłodnika w przypadku samic zacielonych/pokrytych;
• aktualne wyniki oceny wartości hodowlanej (dla rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej obliczane i publikowane 3 razy do roku – kwiecień, sierpień, grudzień);
• wyniki oceny typu i budowy dla sztuk żeńskich, jeśli taka została przeprowadzona;
• informacje o nosicielstwie mutacji genetycznych;
• informacje o nagrodach uzyskanych na wystawach hodowlanych o zasięgu regionalnym czy krajowym.

Świadectwo takie jest swoistym certyfikatem zwierzęcia, opatrzone niepowtarzalnym w skali kraju numerem i uwierzytelnione przez upoważnionego pracownika PFHBiPM. Po dacie wystawienia takiego dokumentu łatwo się zorientować, czy przedstawiono nam bieżący dokument. Na odwrocie znajduje się czytelna legenda objaśniająca zawarte na świadectwie skróty. Wzorem innych państw UE świadectwo jest laminowane w celu zabezpieczenia przed zniszczeniem i sfałszowaniem. Zachęcamy i doradzamy wszystkim kupującym hodowcom, aby żądali świadectwa rodowodowego potwierdzającego pochodzenie przy każdorazowej transakcji nabycia zwierzęcia. Dokument ten daje podstawę do negocjacji ceny, a także znacznie ułatwia podjęcie decyzji – „kupować, czy nie kupować?”

Obecny koszt wystawienia takiego świadectwa – 32,00 PLN – ponoszony przez wnioskującego, jest symboliczny w stosunku do ceny rynkowej materiału hodowlanego, a jeszcze bardziej w stosunku do ilości informacji, jakich dostarcza ten dokument.