Analiza wyników polskich samic holsztynów
Podsumowanie wyników grudniowej oceny wartości hodowlanej krów i jałówek rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej.
Wyniki oceny wartości hodowlanej samic są publikowane w ogólnodostępnych rankingach na stronie cgen.pl, w „Podsumowaniu stada” oraz w programie SOL. Aby ułatwić hodowcom porównanie wyników ich zwierząt z populacją, przygotowaliśmy poniższe podsumowanie wyników samic rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej (PHF) użytkowanych w kraju. Analizą objęto oba indeksy selekcyjne, czyli indeks Produkcja i Funkcjonalność (PF) oraz zaktualizowany w kwietniu 2025 r. Indeks Ekonomiczny (IE).
Krowy i jałówki na podium
Na aktualną populację aktywną samic PHF składa się 412,6 tys. krów oraz 49,8 tys. jałówek. Średnia wartość indeksów dla krów wynosi 1471 zł (IE) i 122 punktów (PF). W przypadku jałówek jest ona niemal dwukrotnie wyższa, bo dla IE wynosi 2740 zł, a dla PF – 144 punkty. To jeden z przejawów prowadzenia selekcji zwierząt, który widzimy u młodych samic. Z tego względu także najlepsze spośród jałówek przewyższają wynikami krowę zajmującą pierwsze miejsce w obu rankingach – Wezerę 12 (GR Arkadiusz Jan Błachnio). Topowe jałówki pokonały ją pod względem IE o 232 zł, a pod względem PF – o 3 punkty. Najlepszą jałówką w rankingu IE jest Pliszka (GR Jerzy Kokociński), a w rankingu PF: Misza (SK „Pępowo” sp. z o.o.). Pierwsza z nich, Pliszka, powtórzyła swój sukces z tegorocznego sierpniowego sezonu oceny wartości hodowlanej.
Warto zwrócić uwagę, że aż trzy spośród najlepszych jałówek uzyskały taki sam wynik pod kątem indeksu PF, a ich pozycja w rankingu zależy od kolejnych kryteriów sortowania, w tym daty urodzenia. Z samicami, które znalazły się na podium w czterech kategoriach, można się zapoznać na grafice otwierającej to podsumowanie. Warto zwrócić uwagę, że jedna jałówka znalazła się w czołówce pod względem obu indeksów (IE i PF) – jest to Misza (SK „Pępowo” sp. z o.o.). Natomiast jej matka w sezonie sierpniowym br. była liderką krów w rankingu PF.
Zróżnicowany obraz dla rasy
Zakresy wartości indeksów w poszczególnych grupach (krowy lub jałówki) zostały zobrazowane na wykresach (rys. 1 i rys. 2) i przedstawiają wyniki osiągane w populacji. Opisywana wcześniej średnia dla populacji znajduje się w polu wyróżnionym żółtym kolorem i jest to grupa zwierząt reprezentujących wyniki typowe dla rasy PHF. Samice z wartościami hodowlanymi powyżej średniej znajdują się w klasach zielonych, natomiast te poniżej średniej zaliczają się do klasy pomarańczowej i czerwonej. Każda grupa obejmuje po 20% krów lub jałówek posiadających wyniki oceny wartości hodowlanej i stanowi punkt odniesienia pozwalający na ocenę każdej sztuki na tle krajowej populacji.
Najwyższe średnie wartości obu indeksów dla krów stwierdzono w województwach lubuskim (IE = 1844 zł, PF = 128) i zachodniopomorskim (IE = 1790 zł, PF = 127), co widać wyraźnie na zamieszczonych mapach. W przypadku jałówek dominuje także województwo lubuskie ze średnimi wynikami 3205 zł dla IE i 150 dla PF. Tutaj do podium dodatkowo dołącza województwo wielkopolskie (IE = 2881 zł i PF = 146), a za nim województwo zachodniopomorskie ze średnim wynikiem niższym o 10 zł dla IE i o 1 punkt w indeksie PF. Ogromny postęp widać w województwie łódzkim, które w przypadku krów znajduje się w najsłabszej grupie, ale pod względem wyników jałówek awansowało do wyższej klasy pod kątem średnich wartości. Nieco mniej spektakularny, ale równie pozytywny efekt zauważalny jest w województwach mazowieckim i warmińsko-mazurskim.
Top 100 rankingów
Wśród setki najlepszych sztuk najwięcej pochodzi od hodowców z województwa wielkopolskiego (łącznie 30%). We wszystkich rankingach znaczący udział mają też sztuki z województwa zachodniopomorskiego i kujawsko-pomorskiego.
Z kolei wśród właścicieli krów, które trafiły na szczyty rankingów samic, zwycięzcą jest ponownie OHZ Lubiana sp. z o.o. W top 100 aż 34 sztuk pochodzi z tej hodowli, a 27 z nich wyróżniło się wysokimi wartościami indeksu PF. Wysokie lokaty w tym rankingu zajmują też samice z OHZ Dębołęka sp. z o.o. Natomiast w rankingu według IE najwięcej samic należy do HZiNR Polanowice sp. z o.o. (10 krów i 7 jałówek). Znajdziemy tam również te pochodzące z Danko Hodowla Roślin sp. z o.o. i PR Długie Stare sp. z o.o. Co więcej, z 94 hodowli będących właścicielami topowych sztuk aż 15 ma co najmniej jedną sztukę we wszystkich czterech rankingach top 100 samic.
Jeśli chodzi o pochodzenie samic z rankingów top 100, przeważają córki buhajów niemieckich (37%) i amerykańskich (35%). Dominacja tych pierwszych jest szczególnie widoczna w rankingu PF krów (53 szt.), a tych drugich – w rankingu jałówek (43 szt.). Łącznie w rankingach znajdują się córki po 107 buhajach, spośród których 37 ma córki w rankingach według obu indeksów.
Ojcowie najlepszych córek
Najwięcej najlepszych córek w rankingach (tab 1.) pochodzi po amerykańskim buhaju Vivify (36 sztuk). Wszystkie są jałówkami i występują w większości w rankingu PF. Duża grupa jałówek w rankingu pod względem PF pochodzi też od holenderskiego buhaja Glax, który z kolei wyprzedził liczbą swoich córek Vivify w rankingu IE (13 szt.). W tym zestawieniu znalazło się też 9 córek niemieckiego buhaja Precision, który dominuje w rankingu krów IE (11 szt.). Wśród krów najwięcej córek znajdziemy po innym niemieckim buhaju – Hagosie, zwłaszcza w rankingu wg PF (23 szt.). Znaczną liczbą wybitnych córek mogą się poszczycić także buhaje, które jednocześnie plasują się na podium w przypadku poszczególnych rankingów: kanadyjski Pattern (jałówki PF: 19 szt.), amerykański Altaalanzo (krowy PF: 14 szt.), niemieckie buhaje Benicio (krowy PF: 9 szt.) i Springsteen (krowy IE: 9 szt.) oraz francuski Pump (krowy IE: 7 szt.).
Przedstawione podsumowanie dotyczy najlepszych sztuk z rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej. Natomiast z rankingami krów i jałówek dla poszczególnych odmian barwnych (czarno-białej i czerwono-białej) można się zapoznać w zakładce „Indeksy” na stronie cgen.pl.
