Elektronika zamknięta w kolczyku
Nowoczesne technologie coraz śmielej wkraczają do obór, a elektroniczne kolczyki szybko okazały się nie tylko wygodną, lecz także niezwykle skuteczną alternatywą dla tradycyjnych oznaczeń.
tekst: dr inż. Jacek Skudlarski, SGGW w Warszawie
zdjęcia: Zofia Borowska-Dobrowolska
Sięgają po nie zwłaszcza właściciele dużych stad, którzy potrzebują niezawodnych narzędzi do codziennej pracy. Elektroniczne identyfikatory nie tylko spełniają wszystkie wymagania formalne (podstawowym obowiązkiem każdego hodowcy jest prawidłowe oznakowanie bydła oraz jego rejestracja w odpowiednim biurze powiatowym ARiMR), ale też znacząco usprawniają zarządzanie stadem i codzienny monitoring zwierząt. Dlaczego warto postawić na elektroniczne monitorowanie krów? Najważniejsze korzyści przedstawiamy poniżej.
Czym jest kolczyk elektroniczny?
Elektroniczny kolczyk dla krowy (electronic identification – EID) to nowoczesne narzędzie identyfikacyjne oparte na technologii RFID (radio frequency identification). W jego wnętrzu znajduje się mikroczip z zapisanym na nim unikalnym numerem przyporządkowanym do konkretnego zwierzęcia. Umieszczony w uchu krowy kolczyk pozwala na automatyczne rozpoznawanie i monitorowanie każdej sztuki w stadzie. Co ważne, działa pasywnie – nie potrzebuje baterii, a energię do odczytu czerpie bezpośrednio z pola elektromagnetycznego generowanego przez czytnik RFID.
Skanując kolczyk, hodowca w kilka sekund może sprawdzić wszystkie kluczowe informacje o zwierzęciu – od pochodzenia i historii zdrowotnej, przez wagę, aż po wyniki rozrodu. W hodowli zwierząt wykorzystuje się tagi z jedną z dwóch metod transmisji danych: HDX (half duplex) lub FDX (full duplex).
HDX
Technologia HDX działa podobnie jak krótkofalówka – dane przesyłane są naprzemiennie w obu kierunkach (czytnik wysyła sygnał, a kolczyk odpowiada). System przypomina działanie radiotelefonów – można albo „nadawać”, albo „odbierać” sygnał. Kolczyki takie pracują w pojedynczym paśmie wysokiej częstotliwości, zwykle 134,2 kHz, powszechnie wykorzystywanym do śledzenia i identyfikacji zwierząt. Dzięki temu odczyt danych w technologii HDX sprawdza się doskonale w automatycznych systemach, takich jak hale udojowe czy wagi. Nic dziwnego, że wiele gospodarstw mlecznych korzysta wyłącznie z technologii HDX – to obecnie najpopularniejszy wybór wśród hodowców bydła mlecznego.
FDX
W metodzie FDX dane przesyłane są jednocześnie w obu kierunkach – czytnik stale komunikuje się z transponderem, umożliwiając nieprzerwaną wymianę informacji. Można to porównać do rozmowy telefonicznej, w której jednocześnie mówimy i słuchamy. Technologia FDX sprawdza się najlepiej w „czystych” środowiskach, gdzie nie występują zakłócenia.
W porównaniu z FDX tagi HDX są droższe, ale lepiej radzą sobie w trudniejszych warunkach, np. tam, gdzie w otoczeniu znajduje się dużo metalu – w bramkach czy systemach automatycznego ważenia.
Stare i nowe
Technologia RFID w postaci kolczyków EID jest w pełni zintegrowana z systemami zarządzania stadem oraz automatyką w oborach – od robotów udojowych, przez wagi i systemy paszowe, po bramki selekcyjne. Po połączeniu z systemami informatycznymi możliwe jest generowanie raportów dotyczących produkcji mleka, efektywności żywienia czy historii leczenia.
Połączenie tradycyjnego i elektronicznego oznakowania w jednym kolczyku zapewnia pełną i szybką identyfikację, zwiększa bezpieczeństwo danych, ogranicza błędy ludzkie, zmniejsza stres zwierząt, skraca czas pracy oraz chroni przed manipulacją danymi. W przypadku wybuchu niebezpiecznej choroby zakaźnej – wspomaga bioasekurację, umożliwiając szybkie lokalizowanie zwierząt i ich odseparowanie.
EID i co dalej?
Jakie dane możemy śledzić dzięki zintegrowaniu EID z systemem komputerowym?
- Informacje podstawowe – data urodzenia, płeć, pochodzenie, umaszczenie;
- Status fizjologiczny – jałówka/krowa, cielna/niecielna;
- Masę ciała, monitoring przyrostów;
- Przemieszczenia, sprzedaż, wyniki poubojowe;
- Status zdrowotny – szczepienia, przebyte choroby, historia leczenia, zużycie leków (w tym antybiotyków), okres karencji na leki.
Co nam daje ta wiedza?
Zapisane dane można wykorzystać na wiele sposobów. Przykładowo:
- Informacja o masie ciała i przyrostach – przyda się do optymalizacji strategii żywienia, prognozowania osiągnięcia wagi rynkowej i zaplanowania sprzedaży w najbardziej korzystnym czasie;
- Informacja o problemach zdrowotnych, zużyciu antybiotyków, somatyce – weryfikuje opłacalność dalszego utrzymywania danej sztuki, ułatwia podjęcie decyzji o brakowaniu, zabezpiecza przed sprzedażą w okresie karencji;
- Łatwa identyfikacja – elektroniczne kolczyki nie wymagają unieruchamiania zwierząt, dzięki czemu identyfikacja nie zakłóca naturalnych zachowań i może odbywać się niejako „przy okazji”, podczas codziennych aktywności zwierząt – karmienia, pojenia, doju czy przemieszczania.
