Gwarancja w każdej kropli. Laboratoria oceny mleka to fundament hodowli

Zaufania nie buduje się na ładne oczy. Zdobywa się go pracą i uznaniem. Uznanie w oczach rolników jest oczywiście bardzo istotne, ale oprócz niego laboratoria, a raczej ludzie nimi zarządzający, potrzebują potwierdzenia przestrzegania standardów w ocenie mleka.

Elżbieta Rybicka, zdjęcia: Marcin Jajor

• Takie uznanie przechodzą m.in. Laboratoria Mleka PFHBiPM. W międzynarodowym dialekcie nazywają się one audytami.

• Audyt to nic innego, jak systematyczna ocena firmy, która pozwala zdiagnozować realny stan procesów, wykryć nieprawidłowości i zidentyfikować ryzyka.

• Laboratoria Mleka należące do PFHBiPM, jak żadne inne ośrodki tego typu w Polsce posiadają szeroki zakresu akredytacji, kontroli jakości wyników oraz audytów.

• To bardzo ważne z punktu widzenia producentów mleka. Mogą ufać wynikom badań, które otrzymują. Do czego potrzebne im są te wyniki, tego nikomu tłumaczyć nie trzeba.

Przyjrzyjmy się wobec tego bliżej, jak ten proces się odbywa i dlaczego musi się on odbyć. Głównym celem laboratoriów PFHBiPM jest zapewnienie wysokiego poziomu badań, ich ciągłe doskonalenie oraz spełnienie szeregu oczekiwań producentów. Mając na uwadze te wymagania, przestrzeganie zasad dobrej praktyki laboratoryjnej polegającej na utrzymaniu najwyższej jakości świadczonych usług stanowi bezwzględny priorytet.W strukturach Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka funkcjonują cztery nowoczesne laboratoria oceny mleka (w nawiasie teren działania):

• Laboratorium w Białymstoku z siedzibą w Jeżewie Starym (woj. podlaskie, lubelskie, małopolskie);
• Laboratorium w Parzniewie (woj. łódzkie, mazowieckie, podkarpackie i świętokrzyskie);
• Laboratorium w Kobiernie (woj. lubuskie, wielkopolskie, dolnośląskie, opolskie i śląskie);
• Laboratorium w Bydgoszczy z siedzibą w Minikowie (woj. kujawsko-pomorskie, pomorskie, warmińsko-mazurskie i zachodniopomorskie).

Bezstronna i niezależna działalność

W utrzymywanie oraz ciągłe doskonalenie systemu zarządzania zaangażowany jest cały personel PFHBiPM na wszystkich poziomach zarządzania. Jego ynagrodzenie nie jest uzależnione od wyników i ilości wykonywanych badań. PFHBiPM zobowiązuje się zabezpieczyć środki finansowe konieczne do realizacji działań objętych systemem zarządzania. Zapewnia, że ustalono właściwe procesy komunikacyjne, a określone w polityce jakości cele i ich realizacja są weryfikowane podczas corocznych przeglądów zarządzania. Personel laboratoriów PFHBiPM posiada odpowiednie kwalifikacje i kompetencje do wykonywania badań. 

Audytorzy mówią „sprawdzam”

Laboratoria wykonują badania mleka na potrzeby oceny wartości użytkowej bydła zgodnie z międzynarodowymi standardami, a także wytycznymi komitetu ICAR (International Committee for Animal Recording). Analizy składu mleka prowadzone są w oparciu o międzynarodowe normy badawcze, takie jak: PN-ISO 9622:2015-09 i PN-EN ISO 13366-2:2007.

Wysoki poziom jakości badań, wiarygodność wyników oraz dobrą praktykę laboratoryjną potwierdza Polskie Centrum Akredytacji (PCA). W celu zapewnienia wysokich standardów jakościowych laboratoria wykonują badania próbek mleka w oparciu o materiały odniesienia dostarczane przez: Krajowe Centrum Hodowli Zwierząt Laboratorium Referencyjne w Parzniewie oraz QSE GmbH Niemcy – dostawcę Certyfikowanego Materiału Referencyjnego na ISO 17034:2017 nr akredytacji D-RM-20961-01-00.

Szczególnie ważnym elementem w kontroli jakości wyników jest uczestnictwo w badaniach porównawczych organizowanych przez laboratoria krajowe, europejskie, jak i organizacje o zasięgu światowym. Badania biegłości umożliwiają ocenę własnych kompetencji, a także dają możliwość porównania osiąganych wyników z wynikami innych uczestników. Laboratoria – w celu spełnienia wymagań obszarów prawnych, a także wytycznych PCA – uczestniczą w badaniach biegłości organizowanych przez (w nawiasie częstość badań):

• Krajowe Centrum Hodowli Zwierząt (raz w roku);
• CAR – na parametry (2 razy w roku);
• QSE GmbH Niemcy (dwa razy w roku);
• Państwowy Instytut Weterynaryjny, Laboratorium Referencyjne (raz w roku).

Certyfikaty po sprawdzeniu

PCA monitoruje działalność laboratoriów PFHBiPM poprzez coroczne audyty, które dają gwarancję, że laboratoria spełniają wymagania akredytacyjne oraz warunki akredytacji wynikające z wytycznych ujętych w „Kontrakcie” oraz dokumentach opisujących wymagania w stosunku do akredytowanych laboratoriów. Ponadto każde z laboratorium wdrożyło i stale doskonali system zarządzania, który jest zgodny z wymaganiami normy PN-EN ISO/IEC 17025:20018-02 „Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących”. Potwierdzeniem spełnienia wymagań są wydane po raz kolejny przez Polskie Centrum Akredytacji certyfikaty akredytacji: 

• Laboratorium w Białymstoku zs. w Jeżewie Starym – AB 472; 
• Laboratorium w Parzniewie – AB 822; 
• Laboratorium w Kobiernie – AB 470; 
• Laboratorium w Bydgoszczy zs. w Minikowie – AB 473. 

Jak widać, droga, którą przechodzą pracownicy laboratoriów nie łatwa, a w wielu miejscach pojawiają się ostre zakręty. Jednakże biorąc pod uwagę stosowane procedury i wyniki badań mleka dostarczane hodowcom można z czystym sumieniem przyznać, że są one wiarygodne. Trudno o bardziej rzetelną analizę mleka.

Polityka jakości

W laboratoriach PFHBiPM polityka jakości jest w nich realizowana poprzez:

• dostarczanie hodowcom miarodajnych wyników badań oraz profesjonalnych informacji ułatwiających zarządzanie stadem bydła;
• wykonywanie rzetelnych, wiarygodnych i użytecznych badań w zakresie oznaczania składu chemicznego mleka, tj. procentowej zawartości tłuszczu, białka, kazeiny, laktozy, suchej masy całkowitej, liczby komórek somatycznych oraz mocznika w mleku surowym u krów objętych oceną wartości użytkowej bydła;
• ciągłe doskonalenie i rozszerzanie świadczonych przez laboratoria usług;
• systematyczne podnoszenie kwalifikacji zawodowych pracowników poprzez szkolenia i dokształcanie;
• zapewnienie klientom bezstronności i niezależności na wszystkich poziomach funkcjonowania laboratoriów oraz ochrony praw własności i poufności informacji;
• spójne działanie laboratoriów w zakresie zasad określonych w dokumentacji.