Indeks Produkcja i Funkcjonalność w nowej odsłonie
Większy nacisk na skład mleka i cechy funkcjonalne – Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka prezentuje nową formułę indeksu Produkcja i Funkcjonalność (PF).
Marcin Jajor
Indeks selekcyjny wyznacza ogólny kierunek doskonalenia populacji krów mlecznych i musi odpowiadać na oczekiwania hodowców. Nadrzędnym celem wykorzystywania go do doboru par rodzicielskich jest efektywna produkcja mleka, która ma uzasadnienie ekonomiczne. – Decydujemy o tym, jak będą wyglądały krowy za 10 lat – zwracała uwagę dr Katarzyna Rzewuska z Centrum Genetycznego PFHBiPM, prezentując koncepcję nowej formuły indeksu Produkcja i Funkcjonalność (PF) w Paprotni k. Warszawy.
Początki indeksu PF dla buhajów rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej sięgają 2007 r., ale w kolejnych latach ulegał on modyfikacjom. Najpierw (2010 r.) przez poszerzenie cech płodności, a następnie (2012 r.) dostosowanie do nowego regulaminu oceny typu i budowy. Ostateczny kształt formuła przybrała w 2014 r. i towarzyszy nam do dzisiaj. Składa się z trzech podindeksów: produkcyjnego, pokrojowego i płodności oraz wartości hodowlanej dla laktacyjnej zawartości komórek somatycznych oraz długowieczności, tj. PF = 0,4* PI_PROD + 0,25* PI_POKR + 0,15* PI_PŁOD + 0,1* WH_KSOM+ 0,1* WH_DŁ
Krowa idealna
Z biegiem lat hodowla krów się zmieniała i zgodnie z oczekiwaniami niezbędna okazała się dalsza modyfikacja i dostosowanie formuły do aktualnych potrzeb i celów hodowlanych. Prace nad przygotowaniem zmian rozpoczęły się w listopadzie 2023 r. – Najważniejszym elementem całego procesu były rozmowy z hodowcami i poznanie ich preferencji. Musieliśmy się dowiedzieć, jakie zwierzęta chcą uzyskać w wyniku stosowania indeksu selekcyjnego – mówiła dr Katarzyna Rzewuska.
Konsultacje trwały kilka miesięcy. Ich integralną częścią były ankiety. W kwestionariuszach hodowcy wskazywali, jakie cechy są dla nich ważne, z jakimi problemami najczęściej borykają się w stadzie oraz co było główną przyczyną brakowań. Wskazywali także na nowe cechy i ich preferowane połączenia. W ten sposób respondenci określili „krowę idealną”. Cechuje się ona dobrym zdrowiem i płodnością. Ważne jest też wykorzystanie paszy, budowa wymienia, długowieczność i skład mleka.
Nowa formuła
Zgodnie z oczekiwaniami nowa formuła indeksu PF uwzględnia w większym zakresie cechy funkcjonalne. Poszerzono zakres cech i zwiększono liczbę podindeksów. Jednocześnie udało się uprościć strukturę indeksu, bo w nowej odsłonie nie zawiera on już pod-podindeksów. Dodatkowo hodowcy będą dysponować czterocyfrowym formatem wyników, który pozwoli lepiej różnicować zwierzęta między sobą. Po konsultacjach z ekspertami, ustaleniu kierunku doskonalenia i udziału cech przy uwzględnieniu kompleksowej zmiany systemu oceny na jednostopniową (w kwietniu br.), a w dalszym kroku – po opracowaniu podindeksów i analizie efektów stosowania indeksu – nową formułę indeksu 1 lipca br. zarekomendowała Rada Hodowlana.
– Jestem przekonany, że to dobry kierunek i ważny krok w przyszłość. Przyniesie on wiele korzyści, pod warunkiem że do nowej formuły indeksu PF przekona się szeroka rzesza hodowców – komentuje Leszek Hądzlik, prezydent Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka.
Więcej szczegółowych informacji o nowej formule indeksu PF wraz z komentarzami i opiniami ekspertów znajdziesz w 11/2025 wydaniu Hodowli i Chowu Bydła.
