Mniszek na pastwisku. Bomba witaminowa czy zagrożenie dla wydajności krów?

Nie wszystko złoto, co się świeci. Masowe kwitnienie mniszka lekarskiego na pastwisku w stadium wegetatywnym traw jest bardzo niepożądane.

Marcin Jajor

• Złudna wartość paszowa. Choć młody mniszek jest bogaty w witaminy oraz minerały (wapń, magnez, fosfor) i chętnie zjadany przez bydło, to jego masowy pojaw drastycznie obniża zawartość suchej masy oraz koncentrację energii w dawce pokarmowej.

• Ryzyko metaboliczne i niedojady. Przekroczenie 15-20% mniszka w runi działa na krowy moczopędnie i przeczyszczająco. Co więcej, po przekwitnięciu jego pędy stają się łykowate i gorzkie, co prowadzi do powstawania dużych ilości niedojadów.

• Zagłuszanie wartościowych traw. Rozłożyste rozety liściowe mniszka szczelnie zakrywają darń, przez co drastycznie ograniczają dopływ światła i hamują kluczowe, wiosenne krzewienie się traw.

Wiosenny wysyp mniszka lekarskiego na pastwisku to zjawisko, które rolnicy obserwują z mieszanymi uczuciami. Jako eksperci zajmujący się zarówno agrotechniką użytków zielonych, jak i żywieniem bydła, w pełni rozumieją dualizm mniszka lekarskiego. Z jednej strony to cenna biologicznie roślina, z drugiej – w skali masowej – poważny problem paszowy i logistyczny na pastwisku.

Sygnał ostrzegawczy – nadmiar mniszka na pastwisku

– Choć żółta od kwiatów ruń wygląda malowniczo, jakość takiego pastwiska jest wątpliwa – przypomina prof. Piotr J. Domański.

Wartość paszowa mniszka nie jest jednoznacznie zła, jest jednak problematyczna, jeżeli roślina pojawi się w skali masowej. Mniszek to „bomba witaminowa”, bo zawiera dużo wapnia, magnezu, fosforu oraz witamin.

– Młode liście są chętnie zjadane przez pasące się zwierzęta. Jest jednak rośliną bardzo ekspansywną, co bezpośrednio przekłada się na strukturę plonu: ma bardzo niską zawartość suchej masy – dodaje profesor.

Moczopędnie i przeczyszczająco

Nadmiar mniszka w diecie (powyżej 15-20% runi) może działać moczopędnie i przeczyszczająco na bydło. Zwierzęta nasycają się objętościowo, ale mało zyskują energii i włókna.

Nadmiar mniszka w paszy prowadzi do obniżenia koncentracji energii w dawce pokarmowej.

Tworząc przyziemne rozety liściowe, szczelnie zakrywające darń, hamuje krzewienie się traw wczesną wiosną ogranicza dostęp liści i pędów do światła. Gdy mniszek wytworzy pędy kwiatostanowe (łodygi), stają się one łykowate i zawierają gorzki sok mleczny. Zwierzęta zaczynają omijać takie rośliny i powstają niedojady.