143 zł więcej z laktacji

Kolejne pokolenia krów rasy holsztyńsko-fryzyjskiej są lepsze pod kątem wartości hodowlanej od poprzednich, co przekłada się na wyższe dla hodowców bydła zyski z laktacji. Tempo wzrostu wartości indeksów hodowlanych widoczne jest szczególnie w ostatnich pięciu latach. Oznacza to, że hodowcy bydła mlecznego coraz  efektywniej,  doskonalą cechy  o  największym znaczeniu ekonomicznym. Centrum Genetyczne (CGen) Polskiej Federacji przedstawiło zmiany wartości hodowlanej u krów rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej na przestrzeni ostatnich lat.

Tekst: CGen/Radosław Iwański

– Wdrożenie selekcji genomowej  spowodowało  przyspieszenie  postępu  genetycznego. Przekłada się to nie tylko na większą produkcyjność  ale i funkcjonalność krów, pomagając  producentom mleka zachować konkurencyjność – informuje dr hab. Sebastian Mucha, dyrektor CGen Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka.

Analiza trendów genetycznych pozwala dokładniej określić zmiany potencjału genetycznego zwierząt będącego wynikiem selekcji.

Trendy genetyczne wyznaczane są przez obliczanie średniej wartości hodowlanej zwierząt urodzonych w danym roku. CGen uwzględniło w tych obliczeniach wszystkie krowy, które chociaż raz wycieliły się w kraju i informacja ta trafiła to systemu kontroli użytkowości. W analizie uwzględniono zwierzęta o znanej wartości Indeksu Ekonomicznego (IE), niezależnie od tego czy otrzymały one ocenę konwencjonalną czy genomową.

Wartości Indeksu Ekonomicznego są obliczane i udostępniane dopiero od grudnia 2019 jednak znane są dla zwierząt urodzonych dużo wcześniej. Analizę ograniczono do okresu ostatnich 10-ciu pełnych roczników krów(2008-2017) by skupić się na najnowszych kierunkach zmian. Analogiczne obliczenia wykonano też dla krów posiadających wartości indeksu PF. Warto zaznaczyć, że w żadnej grupie krowy z oceną genomową nie przekroczyły 5% wszystkich krów urodzonych w danym roku. Średnia wartość IE dla krów urodzonych w roku 2008 wynosiła (minus) -480 zł a dla krów urodzonych w 2017 oraz (plus) 445 zł, co wskazuje jednoznacznie, że każdy młodszy rocznik krów jest lepszy od krów starszych. Uwagę zwraca stale zwiększające się tempo przyrostu wartości tego indeksu. Zjawisko to widoczne jest  szczególnie w ostatnich dwóch latach, kiedy dynamika zmian wzrasta. W okresie 2008-2017 zmiana wartości wynosiła średnio 96 zł, czyli każdy kolejny rocznik krów był pod względem zysków z laktacji lepszy o niemal 100 zł od poprzedniego. Natomiast w okresie ostatnich 5-ciu lat ta zmiana była na poziomie 143 zł, co wskazuje  na  coraz  efektywniejsze,  w  ostatnich latach,  doskonalenie cech  o  największym znaczeniu ekonomicznym dla polskich hodowców. Gdyby taki trend postępu utrzymywał się nadal  oznaczałoby  to,  że  każdy  kolejny  rocznik  samic  powinien  być  o  143  zł  lepszy  od poprzedniego.  Każdy  hodowca  może się  odnieść  do  zmian  w  swoim  stadzie,  które  może analizować choćby w oferowanych przez PFHBiPM raportach.

Przyspieszenie tempa wzrostu trendu genetycznego obserwowane u krów urodzonych w 2015 r. wynika w dużej mierze z wdrożenia selekcji genomowej. Wartości indeksu PF podlegają  zmianom  zbliżonym  do  zmian w IE. W okresie ostatnich 10 lat kolejne roczniki krów były lepsze średnio o 2 punkty, podczas gdy w  okresie  ostatnich  5-ciu lat o 2,9, co wskazuje na to, że w okresie ostatnich 5 lat tempo doskonalenia krów pod względem PF wzrosło, podobnie jak w przypadku IE, o ok. 50%. Źródeł tych pozytywnych tendencji należy przede wszystkim upatrywać w coraz wyższej wartości hodowlanej  ojców  krów  czyli  rosnącej  efektywności  doskonalenia  na  ścieżce  męskiej. Stosunkowo niewielki udział krów z oceną genomową potwierdza, że doskonalenie na ścieżce żeńskiej napotyka na ograniczenia.

Znajomość wielkości zmian IE z roku na rok pozwala ocenić na ile zmiany obserwowane w  danym gospodarstwie,  województwie  czy  regionie  podążają  lub  wyprzedzają ogólnokrajowe trendy.

– Populacja  krów  rasy  polskiej  holsztyńsko-fryzyjskiej  jest  doskonalona  coraz  skuteczniej.  W  okresie  ostatnich  5-ciu lat każdy kolejny rocznik krów był lepszy od poprzedniego o 143 zł Indeksu Ekonomicznego i 2,9 punktu indeksu PF.  Odniesienie  obserwowanych  trendów  do  poziomu  indeksów  rodowodowych  jałówek wskazuje, że należy oczekiwać jeszcze większego tempa przyrostu wartości hodowlanej krów. W populacji istnieje spory potencjał dalszego zwiększania tempa doskonalenia krów. Na ścieżce męskiej, można to zrealizować poprzez wykorzystanie  dostępnych na rynku buhajów o wysokiej wartości hodowlanej.  Natomiast największy potencjał na  ścieżce żeńskiej kryje się w wykorzystaniu wyników oceny genomowej, co potwierdza niska lecz dynamicznie rosnąca  liczba genotypowanych samic – podsumowuje dr Agnieszka Nowosielska, dyrektor ds. hodowli PFHBiPM.