Dwa razy więcej mleka i wysoka efektywność. Prof. Nowak zdradza, jak technologia zmieni hodowlę

Zwiększenie wydajności mlecznej do nawet 19 tys. kg mleka rocznie od krowy, indywidualny monitoring dawki pokarmowej i zaawansowana analiza spektrometryczna mleka – to tylko część wizji przyszłości polskiego sektora mleczarskiego, przedstawionej przez prof. Włodzimierza Nowaka. Czy polscy hodowcy są gotowi na erę innowacji i jak będzie wyglądać „krowa idealna”?

Marcin Jajor, Jan Hereditas

• Eksperci prognozują wzrost średniej wydajności krów w Polsce do 18–19 tys. kg mleka rocznie.

• Przyszłość należy do zwierząt wysokowydajnych, ale o umiarkowanym pobraniu suchej masy, wolnych od hipokalcemii i o wysokiej sprawności metabolicznej.

• Kluczem do sukcesu stają się technologie indywidualnego monitoringu oraz zaawansowana spektroskopia FTIR.

Podwojenie wydajności i przełomowe technologie w oborze

Według prognoz ekspertów, na które wskazuje prof. Włodzimierz Nowak, w ciągu najbliższych kilkudziesięciu lat wydajność mleczna krów może wzrosnąć nawet dwukrotnie. W warunkach krajowych oznaczałoby to osiągnięcie średniego poziomu 18–19 tys. kg mleka od jednej krowy rocznie.

Sprostanie tak ogromnemu wyzwaniu produkcyjnemu nie będzie jednak możliwe bez powszechnego wdrażania zaawansowanych innowacji technologicznych. Ogromne możliwości otwiera system indywidualnego monitoringu pobrania suchej masy, który pozwala precyzyjnie bilansować dawkę żywieniową dla każdej sztuki i optymalizować koszty paszy.

Jednym z najważniejszych narzędzi w nowoczesnej hodowli staje się również analiza spektralna mleka w podczerwieni. Świat nauki intensywnie dyskutuje nad wykorzystaniem tej metody do bieżącej diagnostyki stada. Spektroskopia pozwala nie tylko oceniać status metaboliczny krów czy wykrywać wczesne stadia schorzeń metabolicznych, ale również monitorować poziom emisji metanu, efektywność wykorzystania paszy, parametry płodności, a nawet potwierdzać autentyczność mleka od krów z wariantem białka A2A2. Integrowanie takich danych z cyfrowymi systemami zarządzania stadem pozwala na podejmowanie decyzji w czasie rzeczywistym, ograniczając straty i zapobiegając chorobom zanim wystąpią ich objawy kliniczne.

„Krowa idealna” – cechy, żywienie i odchów nowej generacji

Wizja prof. Nowaka wyznacza nowy kierunek w selekcji genetycznej i zarządzaniu stadem. W przyszłości hodowcy będą poszukiwać krów, które łączą wysoką produkcyjność z umiarkowanym pobraniem suchej masy. Choć koncepcja ta budzi żywe dyskusje wśród specjalistów, stanowi racjonalną odpowiedź na narastające problemy związane z deficytem wody oraz stale rosnącymi kosztami bazy paszowej.

Kluczem do wyhodowania takiego zwierzęcia – oprócz zaawansowanych narzędzi analitycznych – pozostaje jednak fundament w postaci prawidłowego odchowu. Zdaniem ekspertów to właśnie w odchowie cieląt wciąż tkwią największe, niewykorzystane rezerwy produkcyjne.

Nie mniej istotne jest precyzyjne pokrycie zapotrzebowania pokarmowego krów w krytycznym okresie świeżo wycielonym („fresh”). Jednym ze skutecznych rozwiązań jest zwiększenie stopnia rozkładu węglowodanów strukturalnych w żwaczu. W ocenie prof. Nowaka mianem „krowy idealnej” będzie można nazwać zwierzę, które dzięki precyzyjnemu wsparciu technologicznemu i żywieniowemu charakteryzuje się optymalną aktywnością metaboliczną wątroby oraz jest całkowicie wolne od hipokalcemii.