Analiza wyników buhajów dostępnych na rynku
Podsumowanie wyników grudniowej oceny wartości hodowlanej dla grupy buhajów dostępnych na dzień 12.12.2025 r. dla rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej.
tekst: Agata Brączkowska
Wybór buhaja do krycia nie powinien być przypadkowy. W niniejszym artykule prezentujemy różnice między dostępnymi na polskim rynku buhajami i pomagamy dokonać świadomych decyzji hodowlanych.

Buhaje na podium
Rzut okiem na „drabinkowe” schematy w artykule wystarczy, żeby poznać najlepsze buhaje w odmianie HO lub RW (ogółem lub z krajowej hodowli), które znalazły się na podium pod względem Indeksu Ekonomicznego (IE) lub indeksu PF.
W analizowanej grupie dostępnych buhajów najwyższe wartości indeksów uzyskali niemiecki Rise Up w przypadku IE (5213 zł) oraz polski Debo-Varel Et według indeksu PF (181 punktów). Lider IE z sezonu sierpniowego, Danko Celtic, zdobył obecnie trzecie miejsce w top 100 według IE z wynikiem 5191 zł i jest najlepszym polskim buhajem w tym zestawieniu. Natomiast w top 100 PF trzecie miejsce zajął polski Superhit (177 pkt.) – co ciekawe, na równi z czterema innymi buhajami (niemieckimi DM Cord i Delux, polskim Royal St i francuskim Holfram 007948711715).
W odmianie RW dostępnymi buhajami, które znalazły się w czołówce, są polski Sk Mascot Red Et (z wynikiem IE = 4500 zł), a dla PF – polski Sk Gloria Red Et oraz niemiecki Moby Red Et (po 168 pkt.).
Warto zaznaczyć, że różnice w wartościach indeksów pomiędzy buhajami z pierwszej trójki są minimalne. W przypadku buhajów HO mieszczą się w granicach 22 zł dla IE oraz 4 punktów dla PF. Oczywiście w pełnej stawce analizowanych zwierząt te różnice są znacznie większe i dlatego warto dokonać świadomego wyboru buhaja dla własnego stada. Całkowita rozpiętość wartości IE wynosi aż 6000 zł, przy średniej 2947 zł. Oznacza to, że właśnie o tyle wyższy zysk za laktację można osiągnąć po wyborze najlepszego buhaja, w porównaniu z tym najsłabszym. Z kolei różnica dla PF wynosi 101 punktów, przy średniej na poziomie 147. Wyniki dla sezonu grudniowego oceny uzyskało 1595 dostępnych buhajów w przypadku IE oraz 2675 dla indeksu PF. W grupie tej znalazło się 140 buhajów polskich z wynikiem PF i o dwa mniej z wynikiem dla IE.

Rankingi top 100
Poniżej podsumujemy 100 pierwszych pozycji, które zajęły dostępne buhaje rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej w sezonie grudniowym. Na stronie www.cgen.pl/indeksy można sprawdzić rankingi dla obu indeksów odrębnie dla buhajów HO lub RW, a w ulotce „TOP buhaje” znajdują się dodatkowo zestawienia dla osobników z krajowej hodowli.
Minimalna wartość indeksu pozwalająca na dostanie się do pierwszej setki rankingów wynosiła w tym sezonie 4234 zł dla IE lub 166 punktów dla PF. W top 100 IE znajdziemy 23 buhaje krajowe, w PF zaś jest ich 19. Najwięcej z polskich buhajów w tej części rankingu dla PF należy do SHIUZ Bydgoszcz (18 buhajów, w tym najlepsze z nich to Superhit i Royal St). Z kolei w rankingu dla IE dominują buhaje należące do WCHiRZ (16 szt., w tym najlepsze: Rise Up, Sundowner i Danko Celtic).
Najwyższą średnią IE osiągnęły polskie samce (23 szt.) z wynikiem na poziomie 4672 zł. Najwyższą średnią indeksu PF natomiast osiągnęły dwa buhaje holenderskie (174 pkt.), a tuż za nimi uplasowały się buhaje krajowe (19 szt.) ze średnią 171.
Pod względem kraju pochodzenia w top 100 dominują buhaje niemieckie (64 szt. w rankingu IE, 60 szt. w PF). Tuż za nimi, w liczbie 23 szt. w rankingu IE i 19 szt. w PF, plasują się buhaje polskie. Podium zamyka Holandia (7 szt. w rankingu IE) oraz Francja (15 szt. w rankingu PF).
W rankingach top 100 zdecydowanie dominują młode osobniki. Te urodzone w dwóch ostatnich latach stanowią 83% w rankingu według PF, a w IE – 75%.


Zakresy wartości indeksów
Zakresy wartości indeksów przedstawiliśmy na wykresach (rys. 1 i 2), dzięki którym możliwa jest ocena wybranego buhaja na tle populacji (całej rasy PHF) lub danej odmiany (HO lub RW), do której należy dany osobnik. Grupa dostępnych buhajów na wykresie jest podzielona na 5 równolicznych klas, a poszczególne klasy różnią się kolorami. Mają też podaną wartość minimalną oraz maksymalną. Zielony kolor wskazuje najwyższe wartości danego indeksu, zaś czerwony – najniższe. Żółty kolor natomiast obrazuje średnią stawkę. Przykładowo: najlepsze dostępne buhaje w ramach całej rasy osiągają wyniki IE powyżej 3720 zł, a wyniki PF – powyżej 156 punktów. Najsłabszą grupę w rasie stanowią z kolei te buhaje, które mają wyniki poniżej 2174 zł dla IE lub 138 punktów w indeksie PF. Dzięki tym wykresom porównywanie zwierząt staje się łatwiejsze.