Krajowa elita PHF. Poznaj liderki rankingów PF i IE w nowej erze oceny wartości hodowlanej

Nowa, jednostopniowa metoda szacowania wartości hodowlanej oraz zaktualizowane wagi ekonomiczne przyniosły klarowny obraz genetycznego potencjału polskich krów i jałówek rasy PHF w 2025 roku. Przedstawiamy elitę krajowej hodowli – samice w obu odmianach barwnych, które dzięki przemyślanemu doborowi zdominowały rankingi indeksów PF i IE, wyznaczając nowy pułap dla kolejnych pokoleń bydła mlecznego w Polsce.

Katarzyna Rzewuska, Agata Brączkowska

• Wdrożenie metody jednostopniowej zbiegło się z wyraźną przewagą młodego pokolenia.

• Absolutną liderką wśród krów odmiany czarno–białej została Wezera 12 (IE 5165 zł, PF 176). Z kolei w roczniku jałówek pod względem indeksu ekonomicznego bezkonkurencyjna okazała się Pliszka (IE 5397 zł), deklasując rywalki spektakularną przewagą 247 zł.

• W odmianie RW bezapelacyjny sukces świętuje jałówka Jątka 44, która zdominowała oba rankingi (liderka IE oraz współliderka PF z wynikiem 170 pkt). W rankingach krów i jałówek widoczny jest silny wpływ zagranicznej genetyki – w rodowodach liderek dominują córki buhajów holenderskich (Rammstein, Glax), niemieckich (Precision, MO Red PP) oraz kanadyjskich (Pattern).

W 2025 r. nastąpiła zmiana systemu szacowania oceny wartości hodowlanej na metodę jednostopniową, dlatego zaprezentujemy aktualne wyniki bez odnoszenia ich do wyników zeszłorocznych. Zmiana metody pociągnęła za sobą jednocześnie konieczność aktualizacji wag ekonomicznych w Indeksie Ekonomicznym, przez co wartości z zeszłego roku nie są porównywalne do tych sprzed dwóch lat. Przedstawiamy wyniki dla populacji oraz podium rankingów hodowlanych dla rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej. Są to wybitne sztuki, które osiągnęły najlepsze wyniki w populacji.

Ogromne uznanie należy się zarówno hodowcom, którzy poprzez świadomy dobór uzyskali wybitne sztuki, jak i tym, którzy dzięki przemyślanej pracy hodowlanej uzyskali stada wyróżniające się potencjałem genetycznym na tle wyników krajowych.

Rankingi samic

Średnia wartość indeksów dla krów użytkowanych w ciągu 2025 r. wynosiła odpowiednio dla IE 1459 zł (448 906 krów), a dla PF – 122 punkty (454 065 krów). Próg dostania się do puli 20% najlepszych krów w kraju został ustalony na poziomie 2184 zł (IE) oraz 133 punktów (PF). Najwyższe średnie wartości dla obu indeksów osiągnęły krowy w województwach lubuskim (IE 1828, PF 128) i zachodniopomorskim (IE 1797, PF 127).

Top krowy

Liderką obu rankingów w odmianie czarno-białej została należąca do GR Błachnio Arkadiusz Jan krowa Wezera 12. Uzyskała ona wartość 5165 zł (IE) i 176 punktów (PF). Jest to sztuka po niemieckim buhaju Precision.

W odmianie czerwono-białej laur pierwszeństwa w rankingu według IE uzyskała Baria (IE 4871) z OHZ Głogówek sp. z o.o. Z kolei w rankingu według PF w tej odmianie najlepsza jest Girlanda 11 (PF 161) – krowa z OHZ Przerzeczyn Zdrój sp. z o.o. Sztuka ta pochodzi po holenderskim buhaju Rammstein, tak jak połowa krów z top 10 tego rankingu. Także w szczytowej stawce dla IE dominują córki po tym buhaju, choć liderka pochodzi po niemieckim Skyliner. Na podium pod względem obu indeksów znalazła się Arka ET (IE 4359, PF 159) z SK Prudnik sp. z o.o.

Top jałówki

Analizując wyniki dla kolejnego pokolenia, a więc dla 15 294 zgenotypowanych jałówek z rocznika 2024, widzimy wzrost wartości indeksów w stosunku do krów. Średni IE wynosi 2731 zł (jest o 1272 zł wyższy), a PF – 144 (jest o 22 punkty wyższy). Jeśli spojrzymy na wartość graniczną dla grupy 20% najlepszych jałówek, zauważymy, że próg został podniesiony do 3336 zł (IE) i 152 punktów (PF).

Złota medalistką tego rocznika pod kątem IE okazała się Pliszka z GR Kokociński Jerzy. Sztuka ta osiągnęła wyjątkowy wynik 5397 zł, wyprzedzając kolejną jałówkę w rankingu aż o 247 zł. Zwyciężczyni pochodzi po amerykańskim buhaju Huck, choć stawkę zdominowały córki holenderskiego buhaja Glax.

Buhaj ten ma także dużą stawkę córek w szczycie rankingu pod względem PF, jednak najwięcej córek jest tam po kanadyjskim buhaju Pattern. Z kolei najlepsza w rankingu PF jałówka pochodząca z GR Paweł Podolski jest córką innego holenderskiego buhaja – Gigantic. Warto też zauważyć, że czołówka pod względem tego indeksu jest wyrównana i wynik jednakowy jak sztuka z 3. miejsca (PF 175) mają jeszcze dwie kolejne sztuki – Wolna z GR Dawid Szydłowski i Helga 147 z OHZ Dębołęka sp. z o.o.

W odmianie czerwono-białej na prowadzenie w obu rankingach wyszła Jątka 44 z OHZ w Kamieńcu Ząbkowickim. Jest to jedyna w czołówce córka niemieckiego MO Red PP. W rankingu według PF (170 punktów) wynikiem zrównała się z nią pochodząca z OHZ Głogówek sp. z o.o. jałówka Walka, po innym niemieckim buhaju – Ryan Red. Znacznie większa grupa jałówek w tej odmianie pochodzi po holenderskim Mask Red.