Prymat Polski Zachodniej i dominacja Pliszki. Analiza oceny wartości hodowlanej krów i jałówek rasy PHF (2026)

Przedstawiamy podsumowanie wyników kwietniowej oceny wartości hodowlanej samic rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej w 2026 r. Oto kilka kluczowych faktów.

Agata Brączkowska, dr Katarzyna Rzewuska, Jan Hereditas

• Wyniki kwietniowej wyceny jednoznacznie wskazują na dynamiczny postęp genetyczny, w którym czołowe jałówki (z liderką Pliszką na czele, osiągającą indeks ekonomiczny IE = 5131 zł) nie tylko przewyższają wartością hodowlaną najlepsze krowy, ale także dystansują topowe buhaje.

• Analiza geograficzna ujawnia wyraźną przewagę zachodniej części kraju. Podczas gdy województwo lubuskie notuje najwyższe średnie wartości indeksów u samic, to region Wielkopolski jest bezkonkurencyjną kolebką krajowej elity, wprowadzając do zestawienia Top 100 aż 140 wybitnych osobników.

• Podczas gdy w zestawieniach krów swoją pozycję podwójnej liderki (IE i PF) obroniła Wezera 12, struktura podium uległa odświeżeniu dzięki spektakularnym debiutom – krowy Geertje ET oraz Pera ET udowodniły, że czołówka rankingu pozostaje otwarta na nową, wysokowydajną genetykę.

Jałówki trzymają się dobrze

W rankingach jałówek pozycje liderek utrzymały najlepsze sztuki z poprzedniego sezonu oceny wartości hodowlanej. Najwyższy rezultat uzyskała Pliszka (Gospodarstwo Rolne Jerzy Kokociński) z wynikiem IE = 5131 zł, która znacznie przewyższyła rezultat Miszy (SK „Pępowo” sp. z o.o.) na drugiej lokacie z IE = 5096 zł. Oprócz nich na podium znalazła się jeszcze Trudi, będąca drugą jałówką na podium pochodzącą z SK „Pępowo” sp. z o.o. (IE = 5029 zł). Można zauważyć, że młode samice przewyższają swoimi wynikami rezultaty, które osiągnęły czołowe buhaje.

Wspomniana Misza została jednocześnie najlepszą jałówką w rankingu według indeksu PF z wynikiem 168 punktów. Za nią znalazła się Moviemax ET (PF = 166 punktów) z PR Długie Stare sp. z o.o. oraz kolejne osiem jałówek z takim samym wynikiem PF (po 165 punktów).

Debiutantki rozpychają się mocno

Po przejściu do analizy najlepszych krów widać, że Wezera 12 (Gospodarstwo Rolne Arkadiusz Jan Błachnio) utrzymała swoją pozycję liderki w obu rankingach z wynikami IE = 4758 zł lub PF = 162 punktów. Jednak na podium w rankingu według indeksu PF dogoniła ją jeszcze jedna krowa – Geertje ET (OHZ Lubiana sp. z o.o.), która osiągnęła ten sam wynik, a tym samym po raz pierwszy pojawiła się w czołówce. Natomiast do podium według IE dołączyła na drugim miejscu debiutantka Pera ET (IE = 4608 zł, PR Długie Stare sp. z o.o.). Za nią na trzecim miejscu uplasowała się Femmy 62 (IE = 4601 zł, HZiNR Polanowice sp. z o.o.), a w rankingu PF trzecią lokatę zajęła Misza (PF = 161 punktów, SK „Pępowo” sp. z o.o.).

Wartości indeksów na tle populacji

Minimalną wartością zapewniającą miejsce w top100 jałówek jest wynik 4469 zł (IE) lub 160 punktów (PF). W przypadku rankingów krów granicę najlepszej setki wyznacza wynik IE = 4036 zł lub PF = 153 punkty.

Objęte analizą jałówki osiągnęły średnią na poziomie PF = 136 punktów lub IE = 2544 zł, natomiast dla krów średni PF wyniósł 117 punktów, a średni IE = 1306 zł. Średnie wartości indeksów samic w poszczególnych województwach zostały przedstawione na mapach, z których wynika, że najwyższe wartości osiągnęły krowy i jałówki w województwie lubuskim. Pozostałe województwa z wynikami powyżej średniej krajowej to (alfabetycznie): dolnośląskie, opolskie, wielkopolskie, zachodniopomorskie. Z kolei najwięcej sztuk do rankingów top100 trafiło z województw: wielkopolskiego (140 szt.), kujawsko-pomorskiego (50 szt.), zachodniopomorskiego (43 szt.), podlaskiego (37 szt.).

Zakresy wartości indeksów dla poszczególnych grup (krowy, jałówki) zostały przedstawione na wykresach. Kolorem żółtym zobrazowano średnią dla populacji. Do grupy 20% najlepszych osobników należą te, które są oznaczone na wykresie kolorem zielonym. Najlepsze jałówki mają wynik minimum PF = 144 lub IE = 3158 zł, a najlepsze krowy: PF = 126 lub IE = 1985 zł. Z kolei osobniki poniżej średniej w populacji są oznaczone na wykresach kolorami pomarańczowym i czerwonym.