Inauguracyjne posiedzenie Rady Naukowej przy Centrum Genetycznym
Nowy rozdział w działalności Centrum Genetycznego PFHBiPM. Za nami inauguracyjne posiedzenie Rady Naukowej, która będzie czuwać nad obiektywnością oceny oraz jej zgodnością z międzynarodowymi standardami ICAR i Interbull.
tekst: dr hab. Sebastian Mucha
Dwunastego lutego 2026 r. odbyło się inauguracyjne posiedzenie Rady Naukowej, która rozpoczęła pracę przy Centrum Genetycznym Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka. To nieocenione wsparcie merytoryczne światowej klasy ekspertów z zakresu oceny genetycznej bydła. Rada, jako organ doradczy i opiniodawczy, została powołana na mocy uchwały Zarządu Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów mleka 12 grudnia 2025 r.
Światowej klasy autorytety i wybitni eksperci
Inauguracji pierwszego posiedzenia Rady dokonał Leszek Hądzlik, prezydent PFHBiPM. Fundamentem spotkania było oficjalne powołanie Rady Naukowej, której skład tworzą wybitni eksperci z krajowych i zagranicznych ośrodków naukowych. Na stanowisko przewodniczącego Rady prezydent Hądzlik mianował prof. Wojciecha Jagusiaka, kierownika Katedry Genetyki, Hodowli i Etologii Zwierząt Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie. Kieruje on zespołem badawczym zajmującym się doskonaleniem metod oceny wartości hodowlanej, analizą cech produkcyjnych i funkcjonalnych bydła oraz wykorzystaniem narzędzi genomowych w programach hodowlanych. Profesor Jagusiak posiada wieloletnie doświadczenie z zakresu oceny wartości hodowlanej i jest autorytetem w dziedzinie genetyki bydła. W kręgu jego zainteresowań szczególne miejsce zajmuje ocena genetyczna cech pokroju.
Spośród członków Rady wybrano również zastępcę przewodniczącego, którym został prof. Tomasz Suchocki z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Jest on współtwórcą pierwszego krajowego systemu oceny genomowej i posiada szerokie doświadczenie z zakresu oceny genetycznej.
Gremium członków Rady Naukowej zaszczycił swoją obecnością prof. Ignacy Misztal z Uniwersytetu Georgia (USA), który jest światowej klasy autorytetem z zakresu oceny genomowej oraz autorem metodyki oceny jednostopniowej. Profesor Misztal jest uznawany za jednego z najważniejszych ekspertów w dziedzinie genomowej oceny wartości hodowlanej bydła. Jego prace przyczyniły się do rozwoju nowoczesnych metod selekcji i poprawy efektywności programów hodowlanych w skali globalnej. To autor i współautor licznych publikacji naukowych, a jego dorobek obejmuje ponad 30 000 cytowań i indeks h powyżej 90 (indeks Hirscha wykorzystuje się do oceny produktywności i znaczenia pracy naukowej badacza), co plasuje go w światowej czołówce naukowców w dziedzinie hodowli zwierząt. Unikalne doświadczenie prof. Misztala, wynikające ze współpracy ze światowymi liderami w dziedzinie hodowli bydła, stanowi wspaniały kapitał do dyskusji o rozwoju i wdrażaniu innowacji również w polskiej hodowli bydła mlecznego.
Skład Rady zasiliła także dr Monika Skarwecka z Instytutu Zootechniki – Państwowego Instytutu Badawczego w Balicach, która jest zaangażowana w krajową ocenę genomową praktycznie od samego jej powstania. Doktor Skarwecka prowadzi również projekty naukowe zmierzające do rozwoju genotypowania w polskiej populacji bydła ras mlecznych i swoją działalnością przyczynia się do rozwoju oceny genomowej.
Nominację do Rady Naukowej przyjęła także dr Katarzyna Stachowicz reprezentująca nowozelandzką firmę AbacusBio, która jest światowej klasy specjalistką z zakresu oceny genomowej, rozwoju indeksów selekcyjnych oraz wdrażania innowacji w ocenie genetycznej. Warto w tym miejscu szczególnie podkreślić jej wkład w tworzenie polskiego Indeksu Ekonomicznego oraz wdrożenie oceny jednostopniowej.
CGen oficjalnym ośrodkiem obliczeniowym
Podczas pierwszego posiedzenia Rady Naukowej podsumowano przełomowy dla Centrum Genetycznego 2025 r. Decyzją organizacji Interbull z 7 stycznia 2025 r., Centrum Genetyczne PFHBiPM zostało oficjalnym ośrodkiem obliczeniowym dostarczającym dane do oceny międzynarodowej. Był to istotny krok na drodze do wdrożenia w dniu 2 kwietnia 2025 r. nowoczesnej metodyki jednostopniowej, co uczyniło Polskę trzecim krajem w Europie stosującym to zaawansowane rozwiązanie w rutynowej ocenie wartości hodowlanej. Dzięki tym zmianom hodowcy zyskali dostęp do dokładniejszej oceny wartości hodowlanej obejmującej pełne spektrum ocenianych cech. Warto również podkreślić, że wraz z wdrożeniem systemu oceny jednostopniowej złagodzono kryteria uzyskania oceny, a tym samym technologia genomowa stała się bardziej dostępna dla hodowców.
Perspektywy na 2026 r. koncentrują się wokół ewolucji flagowego narzędzia selekcyjnego, jakim jest indeks PF. Nowa formuła indeksu zakłada uproszczenie jego struktury oraz poszerzenie zakresu uwzględnianych cech przy jednoczesnym unikaniu ich dublowania. Nowy format wyników PF będzie prezentowany w postaci czterocyfrowej, co pozwoli na pięciokrotne zwiększenie zróżnicowania wartości i ułatwi precyzyjny wybór najlepszych osobników do stada. Warto podkreślić, że indeks PF oraz podindeksy będą publikowane wraz z dokładnością.
Ważnym przedsięwzięciem, którego realizacja rozpoczyna się w 2026 r., jest tzw. projekt metanowy, realizowany dzięki dofinansowaniu w ramach międzynarodowej inicjatywy Global Methane Genetics we współpracy z partnerami zagranicznymi, takimi jak ANAFIBJ czy Uniwersytet Wageningen. Inicjatywa ta zakłada instalację specjalistycznych jednostek pomiarowych i włączenie polskiej populacji bydła do globalnych badań nad redukcją emisji gazów cieplarnianych.
Ocena jednostopniowa ras polskiej czerwonej i simentalskiej
W bieżącym roku CGen będzie również aktywnie działać na rzecz rozwoju oceny jednostopniowej dla mniej licznych ras, w tym polskiej czerwonej i simentalskiej, co ma realnie wpłynąć na poprawę wyników ekonomicznych gospodarstw utrzymujących omawiane rasy. W dyskusji nad tym tematem pojawiła się ważna sugestia ze strony Rady Naukowej, aby dążyć do wykorzystania jak największych populacji referencyjnych. Zgodnie z tym, co podkreślał prof. Misztal, ma to szczególne znaczenie w przypadku nisko odziedziczalnych cech, które wymagają dużej populacji referencyjnej, aby osiągać postęp genetyczny. Kwestia wielkości populacji referencyjnej ma duże znaczenie w kontekście planowanego wdrożenia oceny genomowej dla rasy simentalskiej, gdzie współpraca międzynarodowa może pozwolić na znaczący wzrost dokładności oceny.
Rada Naukowa z uznaniem odniosła się do planów na bieżący rok. Postępy w realizacji prac będą omawiane na kolejnych posiedzeniach, które odbywać się będą trzy razy w roku. Będziemy o tym również na bieżąco informować naszych Czytelników.
