Dociśnijcie gazu. Klimat nie może czekać. Hodowcy w ETS.

Ważny dokument z punktu widzenia hodowców bydła został opublikowany kilka dni temu. Naukowcy wzywają w nim Unię Europejską do wzmocnienia działań w zakresie dostosowywania się do zmiany klimatu, redukcji emisji gazów cieplarnianych i ich pochłaniania w całym systemie rolno-spożywczym w celu zagwarantowania bezpieczeństwa żywnościowego, ochrony źródeł utrzymania rolników i dostosowania rolnictwa do celów klimatycznych UE.

Jan Hereditas

• Naukowcy apelują o przyspieszenie w przeciwdziałaniu zmianom klimatu i jeszcze większe wciągnięcie rolnictwa do systemu ETS.

• Czy trwale zmieni się Wspólna Polityka Rolna, a płatności bezpośrednie będą tylko i wyłącznie powiązane z klimatem? Sześć rekomendacji leży na stole.

• Czego mogą spodziewać się hodowcy w związku z tymi rekomendacjami?

Swoje stanowisko wyrazili w raporcie pt. „Przystosowanie do zmiany klimatu i łagodzenie jej skutków w systemie rolno-spożywczym – zalecenia dotyczące spójnych polityk UE. Ci przedstawiciele świata nauki tworzą Europejską Radę Naukową ds. Zmian Klimatu, która doradza Komisji Europejskiej.

Unijny system rolno-spożywczy, obejmujący cały łańcuch wartości, od produkcji nawozów do konsumentów żywności, jest coraz bardziej zagrożony zmianami klimatu, a jednocześnie odpowiada za około jedną trzecią emisji gazów cieplarnianych netto w UE – czytamy w komunikacie. Analiza Rady Doradczej stwierdza, że ​​obecny postęp nie jest zgodny z celami klimatycznymi UE ani nie nadąża za pogarszającymi się zagrożeniami klimatycznymi. Obecne strategie są niewystarczające, aby zapewnić transformację niezbędną do rozwiązania problemów związanych z klimatem dla rolników i bezpieczeństwa żywnościowego.

Naukowcy dostrzegają to, że unijny system rolno-spożywczy stanowi podstawę bezpieczeństwa żywnościowego Europy, jest źródłem utrzymania na obszarach wiejskich i strategicznej autonomii. Ale, jak zauważają, jest on jednak coraz bardziej narażony na dotkliwe susze, powodzie, fale upałów i epidemie. Gdy zważymy obie kwestie, jednak straty powodowane przez zmiany klimatyczne biorą górę. Straty w rolnictwie związane z klimatem sięgają już dziesiątek miliardów euro rocznie i według prognoz w nadchodzących dekadach znacznie wzrosną. Dlatego naukowcy żądają wręcz od Komisji Europejskiej nie tylko zachowania wcześniej wyznaczonych celów klimatycznych, ale wręcz do ich przyspieszenia.

Jednocześnie redukcja emisji i pochłanianie dwutlenku węgla w rolnictwie pozostają ograniczone w porównaniu z tym, co jest niezbędne do osiągnięcia celów klimatycznych UE. Przewiduje się, że obecna i planowana polityka przyniesie jedynie niewielką dodatkową redukcję – twierdzą i dodaje, że bez szybszego postępu w systemie rolno-spożywczym osiągnięcie neutralności klimatycznej wymagałoby dodatkowych redukcji emisji w innych sektorach lub znacznie szybszego zwiększenia pochłaniania dwutlenku węgla, co zwiększyłoby ogólne koszty i ryzyko związane z klimatem dla gospodarki UE.

Sześć rekomendacji, nie tylko nauka

Publikacja raportu nie jest przypadkowa, bo właśnie teraz toczy się dyskusja nad kształtem Wspólnej Polityki Rolnej. Obecna perspektywa trwa do 31 grudnia 2027 r. Wprawdzie Rada zakłada, że „mocne przyspieszenie klimatyczne” mogłoby mieć miejsce od 2031 r., ale wiemy, że zmiany podejmowane w dłuższych perspektywach przez Komisję Europejską nie następują z dnia na dzień.

Rada Doradcza przedstawiła sześć rekomendacji.

• Wycofanie płatności WPR, które zachęcają do praktyk generujących najwięcej gazów cieplarnianych, przy jednoczesnym poszukiwaniu alternatywnych mechanizmów wsparcia dochodów zgodnych z celami klimatycznymi.
• Wprowadzenie specjalnego mechanizmu cenowego dla gazów cieplarnianych w systemie rolno-spożywczym, stopniowe i adaptacyjne wdrażanie zasady „zanieczyszczający płaci”, a środki pozyskiwane z tej zasady byłyby adresowane do rolników.
• Zapewnianie ukierunkowanego wsparcia w okresie przejściowym, aby pomóc rolnikom pokonać bariery finansowe i brak wiedzy.
• Wzmacnianie narzędzi, które pomagają rolnikom radzić sobie z nieuniknionymi skutkami zmian klimatu.
• Promocja zdrowej, przyjaznej dla klimatu diety i redukcja marnowania żywności.
• Zapewnienie odpowiedniego i terminowego finansowania publicznego w celu sfinansowania transformacji.

Co czeka hodowców bydła?

Zgodnie z obowiązującym prawem klimatycznym państwa członkowskie UE zobowiązały się do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. Pierwszym krokiem milowym UE jest zmniejszenie emisji netto o co najmniej 55% do 2030 r. w porównaniu z poziomami z 1990 r.
Co z ETS3, czyli wdrożeniem systemu, który będzie zobowiązywał hodowców zwierząt do zaangażowania się w realizację celów klimatycznych?
Trwają prace nad możliwością stworzenia systemu ETS3 przeznaczonego specjalnie dla sektora hodowli zwierząt, obejmującego emisję metanu (CH4) z bydła i podtlenku azotu (N2O) z nawozów, który mógłby współpracować z istniejącymi systemami ETS, w tym przede wszystkim ETS1. Komisja Europejska zawsze podkreślała, że priorytetowo traktuje redukcję emisji metanu w rolnictwie, dążąc do 30% redukcji do 2030 r. Wiadomo już, że w ramach obecnego WPR i polskiego planu strategicznego ma wejść w naszym kraju ekoschemat metanowy, o który zabiegali hodowcy bydła mięsnego.

Naukowcy na podstawie mandatu

Europejska Rada Naukowa ds. Zmian Klimatu to organ, który zapewnia Unii Europejskiej wiedzę naukową, doświadczenie i doradztwo w zakresie zmian klimatu. Doradcza i ocenia polityki oraz identyfikuje działania i możliwości skutecznej realizacji celów klimatycznych UE. Została powołana w 2021 r. na mocy Europejskiego Prawa Klimatycznego i składa się z 15 ekspertów naukowych, zajmujących się szerokim zakresem odpowiednich dyscyplin.

Naukowcy powołani do powyższej rady nawiązują relacje robocze ze środowiskiem naukowym i sieciami UE, aby uzyskać dostęp do odpowiedniej wiedzy specjalistycznej i identyfikować odpowiednie dowody na poparcie swoich analiz. Rada Doradcza współpracuje również z szerokim gronem interesariuszy, aby podnosić świadomość na temat zmian klimatu i ich skutków, dzielić się dowodami i wymieniać opinie na temat polityk i inicjatyw UE. Należą do nich na przykład rządy i parlamenty krajowe, think-tanki i organizacje pozarządowe zajmujące się klimatem, partnerzy społeczni, stowarzyszenia branżowe, media i obywatele UE.